Industri Budaya dan Hegemoni Ideologi Kapitalis: Analisis Kritis Peran Media dalam Pembentukan Masyarakat Konsumtif

Authors

  • Gofi Darajan Ramadhan HS Universitas Pembangunan Nasional Veteran Jakarta

Keywords:

Hegemoni, Ideologi Kapitalis, Industri Budaya, Konsumerisme, Media Massa

Abstract

Media massa dalam masyarakat kapitalis tidak dapat dipahami sebagai entitas yang netral. Dalam perspektif teori kritis, media berfungsi sebagai industri budaya yang berperan dalam menyebarkan dan melanggengkan ideologi kapitalis melalui produksi budaya yang terstandarisasi. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis peran media sebagai instrumen hegemoni ideologi kapitalis dalam membentuk masyarakat konsumtif. Metode yang digunakan adalah kajian pustaka dengan pendekatan Teori Kritis Mazhab Frankfurt. Hasil kajian menunjukkan bahwa media berkontribusi pada promosi konsumerisme, standarisasi budaya, serta pembentukan audiens yang pasif dan kurang kritis. Meskipun media juga memiliki potensi sebagai ruang perlawanan dan wacana alternatif, kekuatan industri budaya sering kali mengooptasi potensi tersebut. Oleh karena itu, literasi media kritis menjadi penting untuk membangun kesadaran sosial dan resistensi terhadap dominasi ideologi kapitalis.

References

Arviani, H. (2013). Budaya global dalam industri budaya: Tinjauan Mazhab Frankfurt terhadap iklan, pop culture, dan industri hiburan. https://doi.org/10.33005/JGP.V1I02.1993

Carmo, H. S. (2010). Trabalho, tempo livre e indústria cultural: Relações de fetiche e entretenimento. Ensino em Re-Vista.

Djukic, N. (2012). Social role of the media: Control of social reality.Politeia.https://doi.org/10.5937/POL1204229D

Kaptan, E., & Tutar, C. (2022). Tüketim toplumunun gündelik hayat etkinliklerinde nesneler sisteminin ideolojik işlevi. Etkileşim. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2022.5.10.170

Kara, T. (2014). Kültür endüstrisi kavramı çerçevesinde medya ürünleri. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication. https://doi.org/10.7456/10401100/006

Kellner, D. (2007). Critical perspectives on television from the Frankfurt School to postmodernism. https://doi.org/10.1002/9780470997130.ch3

Lelo, T. V. (2021). A midiatização em perspectiva crítica. https://doi.org/10.1590/1982- 2553202148797

López, O. E. V., Rodríguez, L. M. R., & Gómez, Á. H. (2020). Revisitando la Escuela de Frankfurt: Aportes a la crítica de la mercantilización de los medios

Nascimento, J. (2022). Pessoas teleguiadas pelos meios de comunicação. Revista Ibero- Americana de Humanidades, Ciências e Educação. https://doi.org/10.51891/rease.v8i8.6646

Purwanti, A., & Suryaman, M. (2023). Consumptive ideology hegemony as a lifestyle in YouTube content. https://doi.org/10.33258/biolae.v5i3.1008

Rummert, S. (2013). A hegemonia capitalista e a comunicação de massa.https://doi.org/10.22409/movimento2002.v0i05.a20774

Sahanaya, C. (2025). Konstruksi identitas sosial melalui komunikasi di media digital. Jurnal Ilmiah Ilmu Pendidikan. https://doi.org/10.54371/jiip.v8i9.9378

Shidqi, R. M., & KN, J. (2024). Hypercommodification in Indonesian mass media.https://doi.org/10.38043/commusty.v1i2.4136

Silva, A., et al. (2025). Consumo e conformismo. Revista Fisio & Terapia.https://doi.org/10.69849/revistaft/ni10202509092046

Szpilbarg, D., & Saferstein, E. A. (2014). El concepto de industria cultural como problema. Calle 14.

Downloads

Published

2026-05-26

How to Cite

HS, G. D. R. (2026). Industri Budaya dan Hegemoni Ideologi Kapitalis: Analisis Kritis Peran Media dalam Pembentukan Masyarakat Konsumtif. Jurnal Media Digital, 2(01), 34–40. Retrieved from https://jurnal.universitaslia.ac.id/index.php/jmd/article/view/195